Gdańska w Warszawie
Architektura - Murator, maj 2001
Marymont był zawsze ubogą dzielnicą, o niższym statusie niż sąsiednie Bielany czy Żoliborz. Malowniczy, z wieloma sadami i łąkami, pełen małych domów zaprojektowanych w duchu modernizmu, po wojnie stopniowo tracił swój nastrój Zastawiono go ciężkimi blokami i pozbawionymi charakteru domami jednorodzinnymi. Z dawnej zabudowy pozostały pojedyncze budynki. Ostatnio powstają tu siedziby firm, ale ich architektura przemawia językiem uniwersalnym, nienawiązującym do lokalnej tradycji. Marymont pozostaje ubogi i peryferyjny. Jedną z firm, które zdecydowały się inwestować na tym terenie jest spółka Hector. W 1995 roku przy ulicy Gwiaździstej powstała siedziba firmy - obiekt projektu pracowni Stefana Kuryłowicza, który otrzymał główną nagrodą w konkursie ŻYCIE W ARCHITEKTURZE na najlepszy budynek Warszawy zrealizowany w latach 1989-1995. Spotkanie inwestora z pracownią APA Kuryłowicz & Associates stało się początkiem dłuższej współpracy. Kolejnym jej etapem jest modernistyczny budynek biurowy przy ulicy Gdańskiej. Trudno o bardziej wyrazisty dowód zaufania do architekta niż zlecenie mu kolejnego projektu. Działkę zakupiono kilka lat temu, rozważano różne sposoby jej wykorzystania. Ostatecznie inwestor postanowił postawić budynek, którego niewielką część zajmie centrum szkoleniowe spółki Hector, a pozostałą powierzchnię stanowić będą przeznaczone na wynajem przestrzenie biurowe. Wykorzystano położenie obiektu z dala od zatłoczonego centrum miasta - niewątpliwym plusem lokalizacji jest uniknięcie kłopotów związanych z parkowaniem. Dodatkowo pobliskie stawy i zamieszkujące tam dzikie ptactwo nadają miejscu szczególny charakter. W tym spokojnym zakątku powstał biurowiec o dużo większej skali od otaczającej zabudowy. Odsunięcie budynku od ulicy i umiejętne usytuowanie na skarpie pozwoliło na wtopienie obiektu w otoczenie. Można nawet powiedzieć, że dopełnia i organizuje przestrzeń, podnosząc jej jakość. Ten spójny zespół przesycony jest spokojem, trudno doprawdy domyślić się, że znajduje się tuż za dźwiękochłonnymi ekranami hałaśliwej alei Armii Krajowej.
Firma APA Kuryłowicz & Associates niechętnie transponuje style historyczne. Architekci z tej pracowni, nawet gdy projektują w ściśle określonym kontekście tkanki miasta, starają się nadać jej nowy walor. Niejednokrotnie sięgają po zdecydowane formy, aby wyróżnić budynki stojące pośród szarości i brzydoty. W przypadku biurowca przy Gdańskiej projektanci nawiązali jednak do spokojnych form tradycyjnych domów marymonckich, choć odwołanie to, przy dużo większej skali, nie jest w oczywisty sposób czytelne. Autorzy przyznają się też do inspiracji architekturą lat dwudziestych - jej subtelną grą poziomych i pionowych linii. Przeznaczenie budynku dla anonimowego użytkownika spowodowało, że starano się nie nadawać mu cech charakterystycznych.
Biurowiec ten ma spokoiną formę z przewagą linii horyzontalnych. Koncepcja całości opiera się na kontraście materiałów: kamienia - piaskowca o ciepłym kolorycie - i zimnego szkła. Budynkowi nadano kształt leżącej litery T. Wieńczy go kondygnacja na planie prostokąta zbudowana ze szkła i anodowanego aluminium, przykryta płaskim dachem. Na styku dwóch części biurowych umieszczono hol, zaznaczony w kamiennej elewacji za pomocą gładkiej, szklanej płaszczyzny. Nie wyróżniono znajdującego się w niej wejścia do budynku. Elewacje - przednia i tylna - ukształtowane zostały w analogiczny sposób. Kamienne ściany przecinają pasy okien. Bok budynku podcięto, wspierając go na słupach, obłożonych blachą aluminiową i flankujących wjazd do podziemnego garażu. Elewacje boczne są bardziej zróżnicowane. Południowo-wschodnia w całości opiera się na filarach. W gładkiej, kamiennej okładzinie powyżej nich zaprojektowano tylko dwa niewielkie otwory okienne. Po przeciwnej stronie budynku, widoczną z daleka ścianą pótnocno-zachodnią ukształtowano za pomocą pionowych i poziomych płaszczyzn kamienia, o silnie skontrastowanei kolorystyce. Mocny akcent pionowy tworzy ryzalit obłożony zielonym, polerowanym granitem. Równoważy go poziomy pas części przyziemia. Rygorystycznie rozstawione otwory okienne stanowią dopełnienie kompozycji.
W środkowej części budynku znajduje się reprezentacyjny hol z pionem windowym i klatką schodową. W jego wnętrzu umieszczono szklane klatki wejść. Ścianę pokrywa polerowany trawertyn, a podłogi - wykorzystany także na zewnątrz budynku, zielony granit. Na parterze znajduje się centrum szkoleniowe inwestora oraz pomalowana na intensywny, pomarańczowy kolor kantyna. W ciepłe dni będzie można wystawić stoliki na placyk w narożu działki. Na drugiej i trzeciej kondygnacji holu utworzono otwarte platformy z recepcjami poszczególnych użytkowników. Po obu ich stronach znajdują się pomieszczenia, aranżowane przez wynajmujące je firmy. Ostatnie piętro stanowi jednorodną przestrzeń biurową. Z trzech stron otaczają ją tarasy, wyłożone drewnem tekowym. Obserwując fasadę można odnieść mylne wrażenie istnienia funkcjonalnego związku holu z ostatnią kondygnacją biurową. Obie przeszklone, chociaż zrealizowane w różnych technologiach, powierzchnie (system Planar i ślusarka aluminiowa) leżą w tej samej płaszczyźnie. Rozdziela je tylko wąski pas piaskowca. Zestawieni blisko siebie dwóch sposobów użycia szkła wprowadza pewien niepokój. Część środkowa, o wyrafinowanej technologii, delikatnie przenika część kamienną budynku, nadając całości lekki, transparentny wyraz. Niestety stosunkowo ciężka w wyrazie ostatnia kondygnacja, z mocno zarysowanym dachem, w dużej mierze niweczy ten efekt. Wewnątrz odmienność ostatniego piętra jest niewyczuwalna, wyróżnia się ono jedynie innym układem funkcjonalnym.
W całym projekcie widać charakterystyczną dla pracowni Stefana Kuryłowicza dbałość o dopracowanie szczegółu, czego dobrym przykładem jest wyraźnie zaznaczony rytm okładziny kamiennej, dobrze zgrany z umieszczonymi w niej prostokątnymi oknami. Tym trudniej zrozumieć niektóre, sprawiające wrażenie przypadkowych, decyzje - na przykład lekkie "minięcie się" górnej linii okien drugiej kondygnacji z linią zamykającą taflę szklanej części wejściowej czy też wprowadzenie dość zaskakujących podziałów ostatniego piętra, niezgranych z otaczającą je lekką balustradą tarasów. Wewnątrz obiektu takim zaskoczeniem jest zestawienie wysmakowanych materiałów podłóg i ścian z niższej klasy podwieszonym sufitem, skrywającym instalacje na poszczególnych kondygnacjach holu. Oczywiście, należy pamiętać, że budynek o przeznaczeniu komercyjnym podporządkowany jest twardej dyscyplinie finansowej. Biurowiec firmy Hector został zaprojektowany trochę nazbyt schematycznie, bezpiecznie, nie sposób jednak odmówić mu elegancji i dobrego znalezienia się w otoczeniu. Architektura obiektu odwołuje się do form pochodzących z dwudziestolecia międzywojennego domów mieszkalnych oraz pojedynczych budynków użyteczności publicznej. Staje się ich współczesnym partnerem i kontynuatorem.
Agnieszka Gruszczyńska Hyc
Założenia autorskie:
Punktem wyjścia przy określaniu charakteru architektury budynku było poszukiwanie harmonii, chęć pogodzenia dwu pozornie odległych światów: wymagań Inwestora, oczekującego projektu współczesnego budynku biurowego o powierzchni kilku tysięcy metrów kwadratowych i wiążącej się z tym dynamiki i dużych gabarytów oraz właściwej dla samego Marymontu kameralnej zabudowy jednorodzinnej, sąsiedztwa skarpy i parku - wrażenia ciszy, spokoju i stagnacji. Jednym z odniesień były nielicznie zachowane fragmenty międzywojennej zabudowy tej dzielnicy, jakie można odnaleźć w rejonie ulic Podleśnej, Peplińskiej i Łomiańskiej
- formy na tyle charakterystyczne, że zapamiętałem je z czasów, gdy lata temu Marymont był celem naszych wypraw rowerowych. Wewnętrzny układ budynku oparty jest na dwóch osiach, z których poprzeczną stanowi hol wejściowy, połączony z tarasem, zamkniętym wysoką na kilkanaście metrów skarpą. Druga z osi to dwa niezależne zespoły pomieszczeń biurowych, akcentowane wykuszem od strony parku i tarasem dostępnym z poziomu trzeciej kondygnacji od południa. Tarasy ograniczają gabaryty górnej części obiektu i jednocześnie pozwalają na bezpośredni kontakt z zielenią koron drzew, rosnących tuż przy budynku. Chcieliśmy, aby obiekt, spełniając wszelkie ze standardów przypisywanych współczesnym budynkom biurowym, dawał jednocześnie możliwość realizacji idei mieszkania, pracy i odpoczynku w zbliżonym jakościowo środowisku, w kameralnej, właściwej dla człowieka skali.
Stefan Kuryłowicz
Jacek Świderski
|
